Een speenkoord veilig gebruiken: zo doe je dat

Een speenkoord is een kleine uitvinding die veel gedoe scheelt: de speen valt niet meer op de stoep, verdwijnt niet onder de bank en ligt niet ineens op de vloer van de supermarkt. Toch is het ook een koord vlak bij het gezicht van je baby, en daarom is veilig gebruik belangrijk. Het komt neer op drie dingen. Kies een speenkoord dat volgens de Europese norm NEN-EN 12586 is gemaakt, houd het kort (maximaal 22 centimeter) en gebruik het alleen als jij of een andere volwassene erbij is. Dus nooit in bed, nooit om het halsje en nooit zonder toezicht. Hieronder lees je waarom deze regels er zijn, hoe je een speenkoord controleert en wanneer je het beter weggooit.

Kort samengevat

• Vraag bij aankoop of het speenkoord volgens NEN-EN 12586 is gemaakt; sinds 2025 geldt een nieuwe, volledig herziene versie van die norm.
• Het koord of lint tussen kleding en speen is maximaal 22 centimeter lang. Maak het nooit langer en knoop nooit twee koorden aan elkaar.
• Gebruik een speenkoord alleen onder toezicht en haal het weg zodra je baby gaat slapen.
• Controleer het koord regelmatig op scheurtjes in kralen of clip, losse knopen, lusjes en naden, en vervang het bij de eerste schade.
• Een speenkoord is handig, maar geen must. Je kunt het prima zonder doen.

Waarom een speenkoord extra aandacht verdient

Een speenkoord lijkt onschuldig, en dat is het meestal ook, zolang het goed gemaakt is en goed wordt gebruikt. De risico’s zitten in twee dingen: de lengte en de kleine onderdelen. Een te lang koord kan om de nek van je baby raken. Kralen, ringetjes of een clip die losschieten zijn klein genoeg om in de mond te stoppen en kunnen tot verstikking leiden.

Dat dit geen theoretisch verhaal is, liet de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit zien. In een onderzoek van de NVWA begin 2024 voldeden 13 van de 20 onderzochte speenkoorden niet aan de eisen. Dat is 65 procent.

Dat cijfer hoeft je niet bang te maken, maar het laat wel zien dat je niet blind kunt vertrouwen op een mooi ontwerp of een leuke naam op de kralen. Juist omdat speenkoorden vaak handgemaakt en gepersonaliseerd worden verkocht, loont het om even kritisch te kijken voordat je er een koopt of cadeau doet.

Waar een veilig speenkoord aan voldoet

De Europese norm NEN-EN 12586

Voor speenkoorden bestaat een eigen Europese norm: NEN-EN 12586. Daarin staat onder meer hoe lang een speenkoord mag zijn, hoe sterk de verbindingen moeten zijn en welke stoffen er niet of maar in kleine hoeveelheden in mogen zitten. Makers moeten zich daarnaast houden aan de wet, zoals het Warenwetbesluit algemene productveiligheid. De NVWA adviseert je om bij aankoop gewoon na te vragen of het speenkoord volgens NEN-EN 12586 is gemaakt.

Die norm is onlangs vernieuwd. NEN meldde in april 2025 dat EN 12586:2025 is gepubliceerd en de oude versie uit 2007 (met aanvulling uit 2011) vervangt. De nieuwe versie is volledig herzien. Er zijn nieuwe materialen in opgenomen, er wordt uitgebreider getest op chemische stoffen die vrij kunnen komen (voor 19 elementen) en er gelden nieuwe grenswaarden voor formaldehyde, BPA en fenol. Zie je bij een speenkoord dus “EN 12586:2025” staan, dan verwijst de maker naar de meest recente versie van de eisen.

Mag een verkoper zomaar zeggen dat iets veilig is?

Nee. Een verkoper mag niet beweren dat een product een keurmerk of certificaat heeft als dat niet zo is. Dat is misleidende verkoop, legt ACM ConsuWijzer uit. Twijfel je aan een claim? Vraag dan welke versie van de norm het product volgt en of het ook echt getest is. Een betrouwbare verkoper kan je daar zonder aarzelen antwoord op geven.

Lengte: maximaal 22 centimeter

De belangrijkste maat om te onthouden is 22 centimeter. VeiligheidNL noemt in de folder Goede Start maximaal 22 centimeter voor het touwtje of lint waarmee je de speen aan de kleding bevestigt. Zo kort is het met een reden: het koord is dan net lang genoeg om de speen bij het mondje te houden, maar te kort om rond het halsje te kunnen raken.

Heb je een speenkoord gekregen of zelf gemaakt en weet je niet zeker of het klopt? Leg het naast een liniaal. Is het langer, gebruik het dan niet.

Materiaal en afwerking

Een veilig speenkoord voelt stevig. Kralen zitten strak op het koord, de knopen zijn goed aangetrokken en de clip sluit stevig zonder scherpe randen. Let ook op de manier waarop de speen vastzit: een lus moet goed vast zitten aan het koord en mag niet bij een ruk loskomen.

Speenkoord of speelgoed?

Veel speenkoorden zijn zo vrolijk vormgegeven dat baby’s er ook mee willen spelen. Dat maakt verschil voor de regels. NEN legde uit dat speenkoorden volgens Europese richtlijnen kinderartikelen zijn om een fopspeen aan te bevestigen. Heeft een speenkoord door de vormgeving of extra speelelementen ook een speelfunctie, dan kan het onder omstandigheden ook als speelgoed worden gezien, met de eisen die daarbij horen. Voor jou als ouder is de les simpel: een speenkoord is er voor de speen. Om te spelen en te bijten kun je beter iets kiezen dat daar voor bedoeld is, zoals een stevig bijtspeeltje in de vorm van een sleutelbos.

Checklist bij aankoop

• Norm: goed is gemaakt volgens NEN-EN 12586, bij voorkeur de versie uit 2025. Laat het liggen als er geen norm genoemd wordt en de verkoper het niet weet.
• Lengte: goed is een koord tussen kleding en speen van maximaal 22 cm. Laat het liggen als het langer is dan 22 cm, of verstelbaar tot een langere lengte.
• Kralen: goed is dat ze strak zitten, zonder scheurtjes of breuken. Laat het liggen als kralen losdraaien of barstjes hebben.
• Clip: goed is dat hij stevig sluit, zonder scherpe randen of scheurtjes. Laat het liggen als de clip openspringt of beschadigd is.
• Knopen en naden: goed is dat ze vast zitten, zonder losse draadjes. Laat het liggen als een knoop schuift of stiksels of lusjes loskomen.
• Functie: goed is een speenkoord dat bedoeld is om een speen aan vast te maken. Laat het liggen als het vooral speelgoed met losse hangertjes is.

Zo gebruik je een speenkoord veilig, elke dag

Een goed speenkoord is de helft van het werk. De andere helft is hoe je het gebruikt. Deze vaste regels helpen je:

1. Gebruik het alleen onder toezicht. Een speenkoord is voor momenten dat jij erbij bent: tijdens een wandeling, op schoot, in de box terwijl je in de buurt bent.
2. Haal het weg als je baby gaat slapen. Ook bij een kort dutje. Daarover hieronder meer.
3. Hang de speen nooit om de hals. Ook niet aan een lint of ketting “voor even”. VeiligheidNL waarschuwt dat touwtjes en koorden om de nek van een baby kunnen komen.
4. Bevestig het aan de kleding. Zet de clip vast aan een rompertje, trui of jasje, op borsthoogte. Zo blijft het koord kort en hangt het niet langs het halsje.
5. Verander niets aan het koord. Maak het niet langer, knoop er geen extra kralen of speeltjes aan en knoop nooit twee speenkoorden aan elkaar.
6. Controleer het voor gebruik. Een snelle blik en een stevige trek aan koord en speen kosten je vijf seconden.

Slapen, autoritten en oppas: de lastige momenten

De meeste vragen over speenkoorden gaan over de momenten waarop je even niet kunt kijken. Daar zit ook het grootste risico.

Tijdens het slapen

Hier is het antwoord kort: geen speenkoord in bed. Niet in het ledikant, niet in de wieg en niet in de kinderwagen als je baby slaapt. VeiligheidNL adviseert met De 4 van Veilig Slapen om een baby op de rug te laten slapen, in een eigen bedje, in een slaapzak en in een leeg bedje. Een leeg bedje is veiliger omdat spullen als grote knuffels, babynestjes en hoofdbeschermers ervoor kunnen zorgen dat je baby met het gezichtje ergens tegenaan komt en niet goed kan ademen. Een koord past niet in dat lege bedje. Ben je nog aan het kiezen waar je baby gaat slapen, dan helpt ons artikel over een ledikant of wieg kiezen.

Valt je baby in slaap met de speen in? Maak de clip dan los voordat je je baby neerlegt. Wil je de speen 's nachts binnen handbereik houden, leg er dan een paar extra in de buurt van het bedje, buiten bereik van je baby.

In de auto

In de auto rijd jij, en dan kun je niet tegelijk op je kindje letten. Zit er niemand naast je baby op de achterbank, dan is het verstandig het speenkoord tijdens de rit af te doen, zeker als je baby in de autostoel in slaap kan vallen. Rijdt er een volwassene naast je baby mee die kan meekijken, dan valt het onder gewoon gebruik met toezicht.

Bij de oppas of op de opvang

Vertel opa, oma of de oppas hoe jij het speenkoord gebruikt. Wat voor jou vanzelf spreekt, zoals het koord afdoen bij het slapen, weet een ander niet altijd. Een kort lijstje op de koelkast of in de luiertas voorkomt misverstanden.

• Wandeling of boodschappen: speenkoord ja. Clip aan de jas op borsthoogte.
• Spelen op het speelkleed terwijl jij erbij bent: speenkoord ja. Even checken of het koord niet vastraakt.
• Dutje of nachtslaap: speenkoord nee. Clip los voordat je je baby neerlegt.
• Autorit zonder volwassene op de achterbank: speenkoord liever niet. Doe het koord af voor vertrek.
• Bij de oppas: speenkoord alleen met uitleg. Spreek dezelfde regels af.

Controleren, schoonmaken en vervangen

Zo controleer je een speenkoord

Een speenkoord krijgt het zwaar te verduren: er wordt aan getrokken, op gekauwd en mee gegooid. Daarom adviseert de NVWA het speenkoord regelmatig te controleren. Kijk naar deze punten:

• Hebben de kralen of de clip scheurtjes of breuken?
• Zit het koord nog goed vast en is de knoop stevig?
• Laten lusjes los?
• Komen stiksels of naden los?

Maak er een gewoonte van, bijvoorbeeld elke keer dat je de luiertas inpakt. Een stevige trek aan de kralen en de clip vertelt je vaak meer dan alleen kijken.

Schoonmaken

Hoe je een speenkoord schoonmaakt, hangt af van het materiaal. Volg daarom het label of de gebruiksaanwijzing van de maker. Niet elk materiaal kan tegen kokend water, de vaatwasser of lang weken, en hout, siliconen en stof vragen elk iets anders. Na het schoonmaken laat je het koord goed drogen voordat je het weer gebruikt, en je controleert het meteen even op schade.

Wanneer vervang je het?

Zie je een scheurtje, een losse kraal, een rafelend koord of een clip die niet meer goed sluit? Dan gaat het speenkoord weg. Niet repareren, niet opnieuw knopen, maar vervangen. Dat geldt ook als je baby op een kraal kauwt en die zachter of vervormd raakt. Een speenkoord is geen erfstuk: het mag gewoon op zijn.

Heb je een speenkoord nodig?

Eerlijk antwoord: nee, het is geen must. Veel ouders gebruiken het nooit, en dat werkt prima. Een speenkoord is vooral handig als je veel onderweg bent, als je baby de speen graag uitspuugt of als je moe wordt van spenen zoeken onder de autostoel.

Wil je het liever zonder doen? Neem dan twee of drie spenen mee in een schoon speendoosje, zodat je altijd een reserve hebt als er een op de grond valt. Thuis kun je een vaste plek maken voor schone spenen, bijvoorbeeld bij de verschoontafel.

Merk je dat je baby het speenkoord vooral als speelgoed gebruikt, door eraan te trekken en op de kralen te bijten? Dan is dat een mooi moment om te kijken naar speelgoed dat bij die leeftijd past. In ons overzicht van speelgoed voor 0 tot 6 maanden vind je ideeën die veilig zijn om mee te spelen en op te kauwen.

Hoe wij naar speenkoorden kijken

Bij Casteleyn krijgen we vaak vragen over speenkoorden, vooral van aanstaande ouders die er een in een kraampakket of als kraamcadeau kregen. Ons antwoord is altijd hetzelfde: een speenkoord is handig, maar het moet kloppen. We kiezen ons assortiment bewust en kijken liever naar een paar goede producten dan naar eindeloze keuze. Daarom raden we ouders aan om bij elk speenkoord te vragen naar de norm, de lengte na te meten en vooral de gewoonte aan te leren: koord af bij het slapen.

Wat we in de winkel ook merken: de regels zelf zijn niet moeilijk, het is het onthouden op een moe moment. Daarom adviseren we ouders om het koord direct los te maken op het moment dat ze hun baby neerleggen, net zo vanzelfsprekend als het dichtdoen van de slaapzak. Twijfel je over een speenkoord dat je hebt gekregen, of wil je weten waar je op let bij een kraamcadeau? Vraag het ons. We denken graag met je mee, zonder haast en zonder verkooppraatje.

— Boudewijn

Badcape of handdoek na het badje?

Een vraag die vaak naast het speenkoord opkomt in de babyuitzet: heb je een badcape nodig, of is een gewone handdoek genoeg? Allebei kan. Waar het om draait, is dat je je baby na het badje snel warm en droog krijgt.

Jeugd en Gezin Utrecht raadt voor het afdrogen een zachte katoenen hydrofiele luier aan. Belangrijker nog dan de doek is waar je droogt: achter de oortjes, onder de kin, in de nek, bij de ellebogen en knieën, in de liezen en tussen de billetjes. Blijft daar spuug, melk of badwater achter, dan kan de huid geïrriteerd raken.

Een badcape met capuchon is vooral handig bij een pasgeboren baby: je slaat je kindje er in één beweging in en het hoofdje blijft warm terwijl je de huidplooien droogdept. Een grote, zachte handdoek of een hydrofiele doek werkt ook, zeker als je je baby er goed in wikkelt. Kies wat voor jou in de praktijk het makkelijkst werkt, want na het badje wil je vooral rustig en zonder gedoe kunnen afdrogen.

Veilig en verzorgd: wat we voor je klaar hebben staan

Ben je je babyuitzet aan het samenstellen? In onze webshop vind je onder meer de Living Nature fopspeenketting Mimo voor onderweg en, voor het badmoment, de Living Nature luxe handdoek van tetra en badstof en de Stokke Flexi Bath X-Large. Wil je weten welk speenkoord, welke badspullen of welke slaapartikelen bij jouw situatie passen? Bekijk ons assortiment babyproducten of vraag ons om persoonlijk advies.

Veelgestelde vragen

Is een speenkoord veilig?

Ja, als het goed gemaakt is en goed wordt gebruikt. Kies een speenkoord dat volgens NEN-EN 12586 is gemaakt, met een koord van maximaal 22 centimeter. Gebruik het alleen onder toezicht en nooit in bed.

Hoe lang mag een speenkoord zijn?

Het touwtje of lint tussen de kleding en de speen is maximaal 22 centimeter lang. Meet een speenkoord dat je cadeau kreeg gerust even na. Is het langer, gebruik het dan niet en maak het ook niet zelf korter door het opnieuw te knopen.

Mag mijn baby met een speenkoord slapen?

Nee. Haal het speenkoord altijd weg voordat je baby gaat slapen, ook bij een kort dutje en ook in de kinderwagen. Een leeg bedje is het veiligst, en een koord hoort daar niet in.

Wat zijn de regels voor het maken van een speenkoord?

Wie speenkoorden maakt en verkoopt, moet zich houden aan de wet, waaronder het Warenwetbesluit algemene productveiligheid. De Europese norm NEN-EN 12586 beschrijft de eisen aan onder meer lengte, sterkte en chemische stoffen; sinds 2025 geldt een vernieuwde versie. Maak je zelf een speenkoord voor je eigen kind, houd je dan in elk geval aan de maximale lengte en gebruik alleen stevige onderdelen.

Bronnen

• NVWA: inspectieresultaten speenkoorden 2024
• NEN: publicatie nieuwe versie van de Europese norm voor speenkoorden
• NEN: guidance documenten speenkoorden en pufferspeelgoed
• VeiligheidNL: folder Goede Start
• VeiligheidNL: De 4 van Veilig Slapen
• ACM ConsuWijzer: misleidende verkoop
• Jeugd en Gezin Utrecht: je baby in bad doen

Aanbevelingen

• Wieg opmaken: veilig en strak
• Veilig inbakeren in 7 stappen
• Speen afbouwen per leeftijd
• Spijlafstand ledikant